Ortodonti
Diş Teli ve Şeffaf Plak Tedavisi
Diş teli ve şeffaf plak, çapraşık dişleri, diş aralıklarını ve kapanış bozukluklarını düzeltmek için dişleri kontrollü kuvvetlerle yavaş yavaş hareket ettiren ortodontik tedavi yöntemleridir. Diş teli dişlere yapıştırılan braketler ve tellerle, şeffaf plak ise sırayla değiştirilen, takılıp çıkarılabilen şeffaf apareylerle çalışır. Hangi yöntemin uygun olduğuna muayene ve kayıtların değerlendirilmesinden sonra karar verilir; tedavi genellikle 1–2 yıl sürer ve ardından pekiştirme dönemi gelir.
Diş teli ve şeffaf plak nedir?
Sabit ortodontik tedavide (diş teli) dişlerin yüzeyine metal ya da diş renginde braketler yapıştırılır. Braketlerden geçen teller dişlere sürekli ve hafif bir kuvvet uygular.
Şeffaf plak tedavisinde ağız içi dijital tarama ile hazırlanan, kişiye özel şeffaf plaklar kullanılır; polikliniğimizde bu tedavi Invisalign sistemiyle uygulanmaktadır. Her plak dişleri planlanan yönde küçük bir miktar hareket ettirir; belirli aralıklarla bir sonraki plağa geçilir. Plaklar yemek yerken ve diş fırçalarken çıkarılır.
Kimler için uygundur?
Ortodontik tedavi çocuklarda, gençlerde ve diş ile diş etleri sağlıklı olan yetişkinlerde uygulanabilir. Sık görülen nedenler:
- Çapraşık (sıkışık) dişler ve diş aralıkları
- Önde duran üst dişler
- Derin kapanış, açık kapanış veya çapraz kapanış
- Alt çenenin önde olduğu kapanış bozuklukları
Çocuklarda erken dönem ortodonti
Yaklaşık 8–12 yaş arasında uygulanan ortodontik tedaviler erken dönem ortodontik tedavi olarak adlandırılır. Amaç; parmak emme, tırnak yeme ve ağızdan nefes alma gibi alışkanlıkların dişler ve çeneler üzerindeki etkisini azaltmak, erken süt dişi kayıplarına bağlı yer darlıklarını önlemek ve çene gelişimini yönlendirmektir.
Bu dönemde çoğunlukla takılıp çıkarılabilen apareyler kullanılır. Diş arklarının genişletilmesi, süt dişi boşluklarının korunması ve çenelerin konumunu yönlendiren fonksiyonel apareyler bunlara örnektir. Sabit diş teli tedavisine genellikle kalıcı dişlerin sürmesi tamamlandıktan sonra başlanır. Erken dönem tedavi her çocukta gerekmez; karar muayene sonrasında verilir.
Hangi yöntem, nasıl uygulanır?
İlk muayenede dişler, çene yapısı ve kapanış değerlendirilir. Planlama için ağız içi ve ağız dışı fotoğraflar, 3D panoramik röntgen ve gerektiğinde sefalometrik röntgen ile ağız içi dijital tarama alınır. Kayıtlar incelendikten sonra tedavi planı hazırlanır ve seçenekler sizinle birlikte değerlendirilir.
Şeffaf plak, günde genellikle 20–22 saat takılmasını gerektirdiği için düzenli kullanıma bağlıdır. Bazı karmaşık diş hareketlerinde sabit diş teli tercih edilebilir. İskeletsel kapanış bozukluklarında ortodonti, çene cerrahisiyle birlikte planlanabilir; bazı durumlarda yer açmak için diş çekimi gerekebilir. Tedavi süresince genellikle 4–8 haftada bir kontrol yapılır.
Ne kadar sürer?
Süre, sorunun türüne ve derecesine, yaşa ve tedaviye uyuma göre değişir. Çoğu tedavi genellikle 1–2 yıl sürer; basit durumlarda daha kısa, karmaşık durumlarda daha uzun olabilir. Aktif tedavi bittikten sonra dişlerin yeni konumunda kalması için pekiştirme (retansiyon) dönemi başlar.
Olası riskler ve yan etkiler
Tedavi süresince ve sonrasında şunlar görülebilir:
- Braket takıldıktan, tel değiştirildikten veya yeni plağa geçildikten sonraki birkaç gün dişlerde hassasiyet
- Braketlerin yanak ve dudakta tahriş veya küçük yaralar oluşturması
- Ağız bakımı yetersiz kalırsa diş yüzeyinde beyaz lekeler, çürük ve diş eti iltihabı
- Diş köklerinde çoğunlukla hafif düzeyde kısalma (kök rezorpsiyonu)
- Pekiştirme aygıtı kullanılmazsa dişlerin eski konumlarına doğru kayması
- Şeffaf plakta ilk günlerde konuşmada hafif değişiklik
Alternatifler
- Tedavi yapmamak: Sorun yalnızca görünümle ilgiliyse ve işlev bozukluğu yoksa bu da bir seçenektir.
- Diş teli ya da şeffaf plak: Uygun durumlarda iki yöntem birbirinin alternatifi olabilir.
- Kompozit dolgu veya yaprak porselen: Küçük aralık ve şekil sorunlarında görünümü değiştirebilir, ancak dişlerin konumunu düzeltmez.
- Çocuklarda erken dönem apareyler: Çene gelişimini yönlendirmeye yönelik seçenekler muayene sonrasında konuşulur.
Diş teliyle günlük yaşam ve bakım
Braketler takıldıktan sonraki ilk günlerde dişlerde baskı ve hassasiyet, yanak ve dudakta tahriş görülebilir. Ilık tuzlu suyla gargara yapmak ve braketlerin üzerine ortodontik mum uygulamak bu rahatsızlığı azaltmaya yardımcı olur; gerekirse hekiminizin önerdiği ağrı kesici kullanılabilir.
- Sert yiyecekleri (kuruyemiş, sert meyveler vb.) küçük parçalara bölerek tüketin; çekirdekli meyvelerin çekirdeğini çıkarın.
- Sakız ve karamel gibi yapışkan yiyeceklerden ve asitli içeceklerden kaçının.
- Dişlerinizi her yemekten sonra fırçalayın; braket aralarında ara yüz fırçası, gerekirse ağız duşu kullanın.
- Takılıp çıkarılabilen apareyleri ve plakları ayrı bir diş fırçası ve sıvı sabunla temizleyin; sıcak su kullanmayın.
- Şeffaf plakları sudan başka bir şey yiyip içmeden önce çıkarın; yeniden takmadan önce dişlerinizi fırçalayın.
- Braket koparsa ya da tel batarsa bir sonraki kontrolü beklemeden hekiminize haber verin.
Pekiştirme (retansiyon) dönemi
Aktif tedavi tamamlandığında, dişlerin eski konumlarına dönme eğilimini azaltmak için pekiştirme tedavisi uygulanır. Genellikle alt ve üst ön dişlerin arka yüzüne ince bir sabitleyici tel yapıştırılır; buna ek olarak şeffaf pekiştirme plakları hazırlanır.
Şeffaf pekiştirme plakları çoğunlukla ilk altı ay tam zamanlı, sonrasında yalnızca geceleri kullanılır. Sabitleyici telin mümkün olduğunca uzun süre ağızda kalması önerilir. Pekiştirme döneminde altı ayda bir kontrol yapılır. Kullanım süresi ve şekli kişiye göre değişebilir; sonuçlar kişiden kişiye farklılık gösterir.
Tedavi adım adım
-
Muayene
Dişler, çene yapısı ve kapanış değerlendirilir; şikâyetleriniz ve beklentileriniz dinlenir.
-
Kayıtlar ve dijital planlama
Fotoğraflar, 3D panoramik röntgen ve ağız içi dijital tarama alınır.
-
Seçeneklerin konuşulması
Diş teli ve şeffaf plak seçenekleri, tahmini süre ve dikkat edilmesi gerekenler anlatılır; karar birlikte verilir.
-
Tedavinin başlaması
Braketler yapıştırılır ya da ilk şeffaf plaklar teslim edilir; bakım kuralları gösterilir.
-
Düzenli kontroller
Genellikle 4–8 haftada bir kontrol yapılır ve ilerleme izlenir.
-
Pekiştirme
Aktif tedavi bitince pekiştirme aygıtı uygulanır; kontroller bir süre daha devam eder.
Sık sorulan sorular
Diş teli mi, şeffaf plak mı uygun?
Bu, dişlerinizdeki soruna ve günlük yaşamınıza göre değişir; karar muayene sonrasında verilir. Şeffaf plak çıkarılabilir ve daha az fark edilir, ancak günde genellikle 20–22 saat takılması gerekir. Diş teli sabittir; bazı karmaşık diş hareketlerinde tercih edilebilir.
Invisalign ile şeffaf plak aynı şey mi?
Invisalign, şeffaf plak tedavisinde kullanılan sistemlerden birinin adıdır. Polikliniğimizde şeffaf plak tedavisi bu sistemle uygulanmaktadır; tedaviye uygunluk muayene sonrasında değerlendirilir.
Yetişkinler ortodonti tedavisi olabilir mi?
Evet. Dişler ve diş etleri sağlıklıysa yetişkinlerde de ortodontik tedavi yapılabilir. Diş eti hastalığı varsa önce bunun tedavi edilmesi gerekir.
Diş teli takılırken ağrı olur mu?
Braketlerin yapıştırılması sırasında genellikle ağrı hissedilmez. Takıldıktan ve kontrollerden sonraki birkaç gün dişlerde baskı ve hassasiyet olabilir; bu his genellikle birkaç gün içinde azalır.
Tedavi bitince dişler eski hâline döner mi?
Pekiştirme aygıtı kullanılmazsa dişler zamanla eski konumlarına doğru kayabilir. Bu nedenle aygıtın hekiminizin önerdiği şekilde kullanılması ve kontrollere gelinmesi önemlidir.
Çocuğumun ilk ortodonti kontrolü ne zaman olmalı?
Amerikan Ortodontistler Derneği (AAO), ilk ortodontik değerlendirmenin 7 yaş civarında yapılmasını önerir. Bu yaşta tedaviye her zaman gerek olmaz; ancak çene gelişimi ve dişlerin sürmesi takip edilir, gerekirse erken dönem tedavi planlanır. Erken dönem tedavi gerekli görülürse genellikle 8–12 yaş arasında uygulanır.
Her tedavide sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Tedavi öncesinde hekiminizden ayrıntılı bilgi almanızı öneririz.
Randevunuzu birlikte planlayalım
Randevu için bizi arayın; size uygun zamanı birlikte belirleyelim.